بررسی پژوهشهای انجام شده مرتبط با سند تحول بنیادین آموزش و پرورش ایران؛ یک مطالعه فراترکیب

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشگاه امام صادق (ع)- پردیس خواهران، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه روش‌ها و برنامه‌های آموزشی‌و درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

10.30497/esi.2022.242347.1509

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی پژوهش‌های کیفی مرتبط با سند تحول بنیادین است که در بازه زمانی 1389-1399 به انجام رسیده‌اند تا از این رهگذر علاوه بر توصیف وضعیت پراکندگی موضوعی این تحقیقات، نسبت به امکانات سیاستی و اجرایی حاصل از یافته‌های پژوهش‌ها اطلاع حاصل شود. بدین منظور از روش فراترکیب هفت مرحله‌ای سندلوسکی و باروسو (2007) استفاده شده که طی آن از میان جامعه‌ای به حجم 2283 منبع، پس از طی مراحل غربالگری، تعداد 35 عنوان پژوهش انتخاب شده و طی فرآیند تحلیل مضمون، نقدهای وارد بر فرآیند اجرا و نیز محتوای سند در کنار پیشنهادات و راهکارهای اصلاح آن‌ها، در قالب 12 مضمون فراگیر شناسایی شده است. یافته‌های حاصل از این فراترکیب نشان می‌دهد از جمله مهم‌ترین نقدهای وارد بر فرآیند اجرای سند عبارتند از عدم اجماع نظری و صراحت عملی میان نهادها و بازیگران، شتاب‌زدگی و بی‌برنامگی، عدم تفهیم و مشارکت ذینفعان، ضعف در فرآیند ارزیابی؛ و شاخص‌ترین نقدهای وارد بر محتوای سند شامل ابهام و عدم شفافیت مفاهیم، التقاط روش‌شناختی، ضعف و تعارضات نظری در مفاهیم و مبانی، کم-توجهی به تنوع فردی و فرهنگی است. همچنین یافته‌ها بیانگر پیشنهاداتی برای اصلاح وضع موجود در دو بخش اجرایی و محتوایی است که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از تنظیم نقشه راه، جلب مشارکت همگانی و فراقوه‌ای با زمینه‌سازی قانونی، علمی، نهادی و نگرشی در راستای حکمرانی اجتماعی، اصلاح فرآیندهای نظام مدیریت منابع انسانی در آموزش‌وپرورش، اصلاح کلیت متن سند، روش شناسی تدوین و مفاهیم و مبانی نظری آن. در قسمت بررسی توصیفی وضعیت پراکندگی موضوعی پژوهش‌ها، یافته‌ها نشان می‌دهد بیش از نیمی از مطالعات صورت گرفته به نوعی با زیرنظام‌های مطرح در سند تحول مرتبط بوده‌اند و نیم دیگر، با رویکردهای درون‌متنی و یا برون‌متنی مفاهیم متعددی را در سند مورد مطالعه قرار داده‌اند. در این میان تنها تعداد محدودی از تحقیقات، به بررسی و نقد اجرای سند پرداخته‌اند.

کلیدواژه‌ها