طراحی الگوی مقابله با سستی بر اساس آیات قرآن کریم: مسیر تدریجی، مستمر و متعالی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف اسلامی و علوم تربیتی دانشگاه امام صادق پردیس خواهران

2 استادیار دانشگاه امام صادق (ع) - پردیس خواهران

3 دانشیار دانشگاه قرآن و حدیث

10.30497/esi.2021.241206.1477

چکیده

هدف از پژوهش حاضر، طراحی الگوی مقابله با سستی به ‏عنوان راهبردی برای حل یکی از مسائل جامعه‏ های بشری است. رویکرد پژوهش ازنظر نوع داده‌ها کیفی، روش جمع‌آوری داده‌ها ازنوع کتابخانه‌ای و روش پژوهش، تحلیل مضمون است. جامعۀ آماری تحقیق، آیات قرآنی مرتبط با سستی (وهن) را شامل می­ شود. نمونه‌گیری از آیات به­ صورت هدفمند انجام شده است و همۀ آیات مرتبط با مفهوم وهن بررسی شده ‏اند. روایی و پایایی داده‌ها با استفاده از نظر متخصصان و توافق بین دو کدگذار تعیین شده و یافته‌های حاصل از تحلیل مضمون آیات، الگویی مفهومی- مصداقی است که به شش عامل مقابله با سستی اشاره می‌کند: ارزیابی مقایسه‌ای موقعیت؛ تعدیل انتظار؛ معنایابی چالش‌ها؛ انتقال به محور اعتماد و اتکال پایدار؛ مرگ‌آگاهی؛ توجه به کسب منفعت اخروی. در پاسخ به این سؤال که چه کسانی در مقابله با سستی، موفق می شوند، در آیات به ­وضوح، «رِبّیّون» معرفی شده ­اند که مهم‌ترین ویژگی آن‌ها داشتن روحیۀ ایمانی با منطق فکری امید، اعتماد و کسب دستاوردهای چندگانه است؛ لذا راهبرد پیشنهادی برای عبور از سستی، و تلاش و مجاهده در حوزه ­های مختلف زندگی علاوه­ بر توجه به عوامل مقابله با این مسئله در محیط‌های آموزشی و تربیتی، فعال­کردن یادگیری مشاهده‌ای در متربیان برای بهره‌مندی از الگوی مصداقی رِبّیّون و عمل­کردن به آن در مسیری تدریجی، مستمر و متعالی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات