آسیب شناسی برنامه های آموزش قرآن در مدارس ابتدایی از نگاه متخصصان

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری فناوری اطلاع‌رسانی در آموزش عالی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری دین‌پژوهی دانشگاه ادیان و مذاهب اسلام، قم، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر، شناسایی آسیب­ های موجود برنامه ­های آموزش قرآن در بعد برنامه درسی مدارس ابتدایی کشور در سال تحصیلی 1397 است. با وجود اینکه آموزش­ قرآن در جامعه امروز نسبت به گذشته پرشتاب پیش رفته، اما هنوز ضعف­ های زیادی در این حوزه وجود دارد. به‌همین‌دلیل پژوهش حاضر قصد دارد به این آسیب‌ها بپردازد. روش تحقیق، کیفی از نوع پدیدار‌شناسی داده‌بنیاد است. نمونه مطالعاتی شامل 8 نفر از متخصصان علوم قرآنی و آموزش قرآنی، به‌شیوه نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده و تحقیق بااستفاده از ابزار مصاحبه نیمه ساختار یافته انجام شده است. تحلیل داده‌ها به‌روش کدگذاری اشتراوس و در سه مرحله باز، محوری و انتخابی انجام شده است. یافته‌ها حاکی از پنج دسته آسیب است: 1ـ آسیب مربوط به اهداف (تناسب اندک اهداف آموزش قرآن با اصول تنظیم اهداف آموزشی و تأکید صرف بر اهداف اولیه آموزش قرآن (مانند روخوانی) و نه اهداف عمیق‌تر قرآن (مانند درک معنا))، 2ـ آسیب مربوط به محتوا (تناسب اندک محتوای آموزش قرآن با اصول تهیه و تنظیم محتوای آموزش و قالب‌های ارائه محتوای کتاب)، 3ـ آسیب مربوط به امکانات (ضعف سیستم تولید و توزیع امکانات مناسب و ضعف کیفیت نرم‌افزارهای تولید شده)، 4ـ آسیب مربوط به روش تدریس (غیراصولی بودن روش­ های تدریس قرآن) و 5ـ آسیب مربوط به روش‌های ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان (ضعف مهارت معلمان در ارزشیابی از آموخته ­های دانش‌آموزان در درس قرآن و کم‌اهمیتی ارزشیابی آموخته ­های دانش آموزان). در پایان باتوجه به نتایج بیشتر آسیب‌ها در دو حوزه اهداف و محتوا، امید است مسئولین و متولیان امور آموزش قرآنی با هدف‌گذاری صحیح و انسجام محتوایی متناسب با اهداف مذکور بتوانند زمینه کیفیت‌بخشی دوره‌های آموزش قرآنی را فراهم کنند.

کلیدواژه‌ها