تبییـن فرایند شکل‌گیری مفهوم استعداد مبتنی بر تحلیل شبکه واژگانی در قرآن کریم

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری رشته مشاوره دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

2 عضو هیئت علمی مدرسه قرآن و عترت دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 استاد گروه مشاوره دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

4 استاد گروه روان‌شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

هدف از پژوهش حاضر این است که باتوجه به اشراف خداوند به ساختارهای وجودی انسان، مؤلفه‌های مفهومی استعداد از قرآن کریم استخراج شده و تعریفی جامع و متفاوت از آن ارائه شود. برای این منظور تک‌ تک واژگان قرآن کریم به‌روش تحلیل مضمون استقرا شده و شبکه ­ای از واژگان مرتبط با مفهوم استعداد شکل گرفت. درنهایت این شبکه واژگان با چینشی منطقی کنار هم قرار گرفته و تعریف جامعی از استعداد پدید آمد. جامعه مطالعاتی، تمام آیات مرتبط با استعداد در قرآ­ن کریم است و همه آیاتی که به‌ نحوی مرتبط با استعداد بودند، به‌عنوان نمونه بررسی شدند. یافته ­ها نشان می‌دهد تعریف بهدست آمده از قرآن کریم، تفاوت منحصر به فردی با سایر تعاریف استعداد داشته که از آن جمله می­ توان به نگاه کل‌نگرانه قرآن به انسان، چند مؤلفه‌ای و فرایندی بودن، جهت‌مندی و هم‌راستایی آن با خداوند صاحب فضل و ماهیت اجتماعی و مسئولیت‌آور بودن استعداد اشاره کرد. به‌این‌ترتیب به‌واسطه نگاه کل­نگرانه و جامع قرآن به انسان می ­توان ادعا کرد که نقص و محدودیت سایر نظریه ­ها ـ که هرکدام از زاویه­ ای به انسان نگاه می­ کنند ـ، در این تعریف مشهود نبوده و همچنین فرایندی بودن آن می­ تواند همزمان اشاراتی نیز به گام ­های ایجاد و شکوفایی استعداد در انسان داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات